Họa sỹ Phạm Kiên, tâm sự của lớp trí thức Hà thành xưa

Một trong số những tay cọ theo trường phái trừu tượng tại Việt Nam là họa sỹ Phạm Kiên. Sống tại Hà Nội nên bản thân anh cũng mang dáng dấp, suy tư, hoài niệm của những trí thức Hà thành xưa

hoa-sy-pham-kien-hinh-anh

> Tôi sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Hồi nhỏ, tôi là cậu bé hiền lành và có phần nhút nhát. Ước mơ tuổi thơ thì rất nhiều nhưng cũng giản dị. Có lẽ năng khiếu, cái duyên và một phần của sự ảnh hưởng đâu đó đã đưa tôi đến với hội hoạ và văn thơ.

> Tôi không nghĩ về bức tranh tâm đắc nhất hay quan trọng nhất sự nghiệp. Bức nào đối với tôi cũng quan trọng, mỗi bức tranh đánh dấu một quá trình và kết quả sáng tạo. Tôi thường hay vẽ thể loại tranh trừu tượng, một thể loại tranh không hiện thực. Tôi muốn đưa cảm xúc và triết lý vào tranh, ai muốn hiểu thế nào cũng được.

> Cầm bút viết và vẽ là thể hiện tâm trạng của người nghệ sỹ. Khi cái xấu, cái ác lan tràn và con người dần trở nên vô cảm, người nghệ sỹ khai thác cái đẹp, nâng cao cái đẹp chính là đả phá cái ác.

> Triển lãm Phạm Kiên: Bạn vẽ – Tôi vẽ xuất phát từ tình cảm bạn bè kết nối. Đây là một dự án, một sự kiện chưa từng có tại Việt Nam khi quy tụ đến 56 họa sỹ. Không dễ gì một họa sỹ có đủ khả năng, thời gian, tiền bạc, năng lực và quan hệ tốt, rộng với anh em văn nghệ để kêu gọi sự ủng hộ nhiệt tình như vậy. Chân dung (chủ đề của triển lãm) là một đề tài khá khó trong bộ hội họa. Đã là tình bạn, tình anh em là phải hiểu nhau, muốn hiểu sâu hãy vẽ chân dung! Nếu bức chân dung của anh bắt được cái thần, lột tả được cá tính nhân cách của nhân vật là thành công. Vì vậy, mọi họa sỹ đều có quyền vẽ, có quyền khai thác gương mặt tôi qua lăng kính cách nhìn của họ về mình. Nếu họ muốn vẽ khía cạnh “ác” trong tôi, tôi chấp nhận cách nhìn của họ.

> Chân dung vẽ cho nhau là cả một câu chuyện tình cảm chất chứa trong đó. Anh vẽ tôi dù một ngày, hai ngày hay lâu hơn thì chắc anh phải nghĩ đến tôi rất nhiều, ngược lại cũng vậy, tôi vẽ về anh tôi cũng trăn trở suy nghĩ. Tình bạn, niềm vui, niềm hạnh phúc chính là vậy. Trong một xã hội đồng tiền lên ngôi, cuộc sống khó khăn nhất là trong giới văn nghệ, mọi người còn phải lăn lội, toan tính kiếm sống. Phát động một cuộc chơi chỉ có cái tình đâu phải dễ, không thương mại, không mua bán, chỉ có trao và tặng nhau. Khi tôi đặt vấn đề kết nối một bức tranh chung để đấu giá, chung tay góp sức cho biển đảo, mọi người nghiệt tình ủng hộ. Kết quả là bức tranh chung với kích thước 2,4m x 7,2m của 48 tác giả để đấu giá ủng hộ biển đảo trong suốt thời gian diễn ra triển lãm.

> Điểm tựa tinh thần của người Việt đang đổ vỡ, niềm tin bị xói mòn. Họ không biết đâu là thật, là giả nữa. Sự giả dối tiềm ẩn khắp mọi nơi, khiến tinh thần khủng hoảng… Cái ác đang nẩy nở và lan nhanh, sự ích kỷ đang len lỏi khắp nơi, từ trong gia đình ra cộng động xã hội. Môi trường bị bẩn từ trong suy nghĩ. Nguy cơ ô nhiễm lan nhanh từ hành vi, sự ứng xử đến cách suy nghĩ… Vì vậy muốn quốc gia phát triển, theo tôi nghĩ, cần phải làm trong sạch môi trường từ trên xuống dưới.

> Văn hóa và thẩm mỹ xã hội chưa bao giờ thấp đến vậy, hỗn loạn đến vậy, mọi người chạy theo giá trị của đồng tiền hơn cách nhìn về nghệ thuật, cái đẹp, cái tình. Nền văn hóa gần như không giữ được bản sắc, các nước nghèo trong khu vực họ đã vượt lên và có tiến xa hơn ta chính là vậy. Tôi là người không tránh hiện thực của cuộc sống. Tôi không thờ ơ và trốn tránh và ẩn nấp. Tôi muốn cái thiện. Tôi thường hay viết bài đả phá những cái xấu, những cái bẩn trong xã hội. Với tôi, người có lương tri thì không thể im lặng, làm ngơ… Nói ra được, tôi mới cảm thấy nhẹ nhõm mặc dù tôi có thể là kẻ… ngu. Nhưng tôi đã nói đúng và nói thật với mình. Đừng tự lừa dối mình, nếu xã hội ai cũng như vậy thì…

> Ngoài hội hoạ, tôi mê thơ ca và văn học. Tôi thường giải tỏa tâm lý, tinh thần bằng cách làm thơ và những bài ký hay mẩu truyện ngắn. Đó là những bộ môn sử dụng ngôn ngữ và triết lý có thể diễn tả những thứ mà trong hội họa khó mô phỏng hơn.

hoa-sy-pham-kien-hinh-anh  2

> Tôi dễ bị nhận ra vì… tốt râu. Râu không phải ai cũng có, một bộ râu đẹp cũng là quý hiếm. Nếu thấy đẹp tại sao không để? Đó là sự tự do là ý thích, mặc dù lúc đầu vợ con, gia đình đả phá một họa sỹ Phạm Kiên để râu xồm xoàm lắm. Trời ban cho ta một số “vốn”, ta nên biết sử dụng để làm sao đẹp hơn, tốt hơn, vậy thôi.

> Có lẽ nếu chỉ nhìn bên ngoài, ta có thể thấy một sự phát triển kỳ vĩ với những tòa nhà cao chọc trời, những con đường, cây cầu hoành tráng… Khi con gái học bên Singapore một lần hỏi: “Bố ơi con về thấy Việt Nam phát triển nhanh quá, bao giờ thì bằng Singapore hở bố?”. Tôi xoa đầu cháu và nói dứt khoát: Không bao giờ! Có thể tôi đã bị ám ảnh quá chăng? Tự ti cho dân tộc của mình quá chăng? Không tôi hoàn toàn có cơ sở để trả lời : Nếu Việt Nam nhặt được vài ngàn tỷ đô-la để xây dựng chắc 5 năm, 10 năm có thể có hình thức giống một Singapore, nhưng dân trí Việt Nam thì phải xây dựng hàng trăm năm có thể dài hơn và cũng có thể không bao giờ có được dân trí cao. Nền kinh tế của một đất nước phải nhìn vào dân trí. Dân trí là thước đo của nền kinh tế và văn minh. Khi dân trí thấp, quốc gia đó sẽ không bao giờ phát triển.

> Hà Nội, Sài Gòn đã mất dần cái đẹp, cái văn minh. Đô thị ngày càng hỗn độn, tạp nham, ô nhiễm. Sự quy hoạch sai từ thượng tầng sẽ phá dần những cái đẹp. Nông thôn hóa thành thị, thành thị đang dần thành văn hoá làng xã… Có những ký ức đô thị phải bảo vệ cho con cháu mình sau này…

> Với các con, tôi mong các cháu trưởng thành và hướng thiện. Chỉ có hướng thiện mới đem lại điều tốt đẹp cho con người.

> Với tôi, đàn bà đẹp là người thông minh. Chỉ có sự thông minh mới đem lại tự tin trong ứng xử, biết cái thiện và cái ác, chỉ có thông minh mới đem lại cái đẹp trong mỗi gia đình và xã hội.

> Sự lừa đảo, giả dối diễn ra khắp nơi, khắp lĩnh vực trong đó có nghệ thuật. Họ sẵn sàng chà đạp mọi giá trị để kiếm tiền, họ hủy hoại niềm tin và làm chậm phát triển… Luật pháp chưa đủ nghiêm để bảo vệ những giá trị nghệ thuật chân chính thì những giá trị văn hóa sẽ mất dần.

> Bản lĩnh lớn nhất của đàn ông là hãy sống đúng và sống bằng chính niềm tin, khao khát của mình. Thành công hay thất bại với tôi cũng là mấy chữ niềm tin hoặc tự tin.

> Nếu mai tôi chết, hôm nay tôi sẽ nghĩ nhiều hơn về mọi người.

BÀI: NGUYỄN HẬU. ẢNH: BÙI VIỆT DŨNG

ESQUIRE VIỆT NAM

Đừng bỏ qua:

Bình luận