What I’ve Learned: Kiến trúc sư Bùi Hoài Mai

Kiến trúc sư Bùi Hoài Mai còn là một họa sỹ, nhà bảo tồn di sản và văn hóa. Ở tuổi 54. ông là người bỏ nhiều tâm huyết xây dựng bảo tàng gốm và tiền cổ ở Bắc Ninh

kien-truc-su- bui-hoai-mai-hinh-anh

> Một trong những tâm niệm hàng ngày của tôi là không bao giờ để những việc mình làm thường nhật trở nên nhàm chán.

> Tính cách của tôi ảnh hường từ người bố mất sớm của mình. Ông giỏi giang, thông tuệ, ước mơ nhiều, nhưng bệnh tật đã làm ông không thực hiện được. Có lẽ tất cả những gì tôi làm là để trả nợ nốt cho những ước mơ của ông. Còn thần tượng thực sự thì tôi không có, nhưng mỗi một độ tuổi, một hoàn cảnh, tôi lại có một ai đó mà mình muốn học theo.

> Sự cân bằng hài hòa để vừa gìn giữ vừa phát triển di sản ở Việt Nam đang ngày càng vô vọng. Đấy là hệ quả của sự đứt gãy dòng chảy truyền thống sau một thời gian dài từng bị bài xích như một thứ “tàn dư phong kiến”. Chúng ta đã hối hả phá đi cái cũ rồi lại sa vào chủ nghĩa hình thức, khoa trương khi cố gắng phục dựng, phát triển di sản trên cái ruột rỗng mà chẳng ai hiểu thực sự là gì.

kien-truc-su- bui-hoai-mai-hinh-anh 2

> Theo tôi phê phán hay ngăn chặn sự vong bản, vọng ngoại chẳng giúp ích gì được trong chuyện gìn giữ, bảo tồn hồn cốt dân tộc. Cách duy nhất là làm sao để văn hóa dân tộc trở nên hấp dẫn với giới trẻ. Người ta hay tách rời “tiên tiến” và “bản sắc dân tộc”, cũng như tin rằng văn minh là phương Tây mang lại. Nhưng thực sự, văn hóa là một phạm trù luôn vận động và khi chảy đúng dòng chảy thì nó văn minh. Không phải cứ hội nhập piano vào đàn bầu mới là văn minh, mà đàn bầu khi được phát triển đúng theo bản chất tinh tế của nó thì sẽ chạm tới cái hiện đại.

> Tôi đam mê kiến trúc văn hóa cổ Bắc Bộ là nhờ tôi đã rời bỏ Hà Nội, về vùng quê Bắc Ninh để sống. Vẻ đẹp ở đây làm thay đổi quan niệm của tôi về kiến trúc. Tôi đã học được nhiều ở nông thôn sự thực tế, hài hòa, đơn giản, gắn chặt với thiên nhiên. Ở đó có sự cân bằng mà hình như kiến trúc hiện đại đang muốn tìm đến. Việc theo đuổi, cổ xúy cho kiến trúc truyền thống cũng là một hành động cố gắng làm giảm bớt làn sóng bê tông hóa đang dần biến bộ mặt kiến trúc Việt Nam, nhất là ở nông thôn mới, thành thảm họa.

> Tâm huyết của tôi là dự án bảo tàng gốm và tiền cổ. Sưu tập gốm và làm bảo tàng là ước mơ một đời của bố tôi. Tôi nhận từ ông nỗi xót xa khi văn hóa truyền thống bị coi rẻ. Thế nhưng ý tưởng làm bảo tàng lại xuất phát từ việc tôi muốn mang nó về một vùng quê thay vì ở trung tâm như thói thường. Bởi khi có một bảo tàng giữa làng quê thì người nông dân sẽ có cơ hội để tiếp xúc với một dạng văn hóa mà người ta vẫn nghĩ chỉ dân thành phố mới hưởng thụ được. Và tôi cũng muốn những người thành phố có một cái cớ để quay về với làng quê.

> Nhiều người kêu ca cái ác đang nảy nở và lan nhanh ở mọi nơi. Nếu chúng ta cứ chăm chăm nghĩ và nói về cái ác thì càng làm nó hiện diện. Tốt nhất là nhìn vào cái thiện đi. Chúng ta, bạn và tôi, báo đài nói nhiều về cái thiện xem mọi thứ thế nào?

> Điều mà tôi trăn trở nhất lúc này cũng giống đa số người dân: Tham nhũng đang là quốc nạn. Nếu không giải quyết được, nước ta sẽ còn tụt hậu dài dài.

> Tôi không tự cho mình đứng ngoài để đánh giá xã hội hay văn hóa Việt Nam. Tôi nghĩ ở đâu cũng có vấn đề tương tự, những điều bất ổn, hỗn loạn, văn hóa suy đồi, lòng người xung quanh mất niềm tin. Hoang mang thì có, nhưng mình có thể làm gì để thay đổi nó, dù là nhỏ nhất, thì cứ cố sức làm thôi.

> Tôi rất chán với cách nghĩ người trí thức cho mình một vai trò đứng ra ngoài, phán xét hoặc cứu vãn xã hội. Tôi muốn trí thức thực sự dấn thân, hành động từ những việc nhỏ nhất để đóng góp cho xã hội. Bất cứ xã hội nào cũng có vấn đề của nó chứ không phải chỉ ở Việt Nam.

> Tôi không phải là dạng người thích trốn tránh hiện thực. Tôi nghĩ mọi điều đều có thể thay đổi hay sửa chữa.

kien-truc-su- bui-hoai-mai-hinh-anh 3

> Điều quan trọng nhất tôi muốn dạy các con mình là biết thưởng thức cái đẹp. Có hai thứ tôi nghĩ cần học trên đời là lịch sử và thẩm mỹ. Cái đẹp ở đây hiểu theo nghĩa rộng, trên mọi lĩnh vực kể cả lao động, kỹ thuật… chứ không riêng gì nghệ thuật. Cho dù là một ông thợ điện mà biết chăng dây điện đẹp cũng là điều hay. Còn hiểu được lịch sử, hiểu được quá khứ thì mới có thay đổi, phát triển lành mạnh. Đó là hai yếu tố giúp con người hạnh phúc.

> Tôi có rất nhiều thú vui ngoài các lĩnh vực nghệ thuật chuyên môn. Bởi cuộc sống buộc ta phải làm nhiều việc, tại sao không biến nó thành thú vui, thay vì coi như cực hình phải làm cho xong. Đi chợ nấu cơm cũng là một cái thú.

> Gần đây tôi thích đọc những cuốn sách về lịch sử/chính trị, chẳng hạn như “Tại sao các quốc gia thất bại” của James A. Robinson – Daron Acemoglu. Nó trả lời cho tôi một phần thắc mắc rằng Việt Nam sau 40 năm hòa bình vẫn chưa thể thành công.

> Tôi là người không thích thất vọng nên đối với tôi không có phụ nữ lí tưởng. Nhưng có một điều là các phụ nữ đều đẹp ở thời điểm nào đó.

> Bản lĩnh lớn nhất của đàn ông là không từ bỏ niềm đam mê của mình. Khi đã đam mê thì thành công và thất bại đều có giá trị như nhau, vì đó là con đường vận động của đời sống. Tôi không quan tâm nhiều đến kết quả mà coi đó là cái cớ để tìm kiếm kinh nghiệm cho sự trưởng thành.

> Nếu một ngày tôi bỗng trở nên vô cảm, không còn muốn quan tâm đến điều gì nữa thì đó là điều đáng sợ nhất với tôi.

> Tôi tin rằng có lẽ 99,9 % đời sống trên thế giới này là những thứ mình chưa biết, không biết. Vậy nếu có điều gì thuộc vào 99 % đó thì hãy lắng nghe, tìm hiểu chứ đừng vội vàng tung hô hay phủ nhận. Tâm linh, số phận, những điều kỳ diệu… cũng vậy. Tôi nghĩ con người sinh ra để khám phá số phận mình hơn là thay đổi nó.

> Tôi mê cổ vật. Cổ vật truyền lại cái hồn, cái tình. Còn quan niệm lành hay dữ tùy ở cách ta thưởng thức nó, cách ta muốn gì ở nó. Một pho tượng cũng là khúc gỗ do người ta tạc nên và ngày nay ta “đọc” thông tin về nó theo cách của ta. Tôi chưa bao giờ gặp điều gì dữ với các cổ vật cả.

> Niềm tin lớn nhất trong tôi là gì ư? Trái đất đang quay, người ta bắt đầu sinh ra đồng nghĩa với việc già đi và chết, thế giới không ngừng vận động.

> Cứ năm phút tôi ước mơ một lần.

BÀI:NGUYỄN HẬU. ẢNH:TRẦN MINH ĐỨC

ESQUIRE VIỆT NAM

Đừng bỏ qua:

Bình luận