What I’ve Learned: Nhà văn Trần Tiễn Cao Đăng

Nhà văn kiêm dịch giả đất Sài Gòn, Trần Tiễn Cao Đăng ở tuổi 50, chia sẻ về những thôi thúc khiến ông theo nghiệp chữ nghĩa

tran-tien-cao-dang-hinh-anh

> Từ nhỏ tôi đã “viết văn”. Khoảng bốn, năm tuổi, tôi tự sáng tác truyện tranh, truyện cao bồi Viễn Tây hay truyện du hành vũ trụ, hai loại truyện mà tôi mê tít thời đó. Đến tuổi thiếu niên, tôi bắt đầu viết “văn xuôi” đúng nghĩa, là những “tiểu thuyết” phiêu lưu mạo hiểm… Nay, hơn nửa đời người, tôi vẫn viết văn. Tôi là người sinh ra để viết và tôi đang viết.

> Tính cách của tôi ảnh hưởng từ mẹ, người miền Trung, là giáo viên dạy Văn và hồi trẻ làm nhiều thơ. Bà đọc nhiều và truyền lại cho tôi niềm đam mê văn chương. Mẹ tôi là người nhu hòa, không thích và không có khả năng đua tranh với người. Tôi thừa hưởng những cái đó từ mẹ.

> Trong con người có cả thiện căn lẫn ác căn. Cái ác bẩm sinh ở con người, hay ít nhất là ở một số người nhất định, là điều bận tâm của nhiều nhà tư tưởng và nghệ sĩ lớn. Hãy đọc A clockwork orange của Anthony Burgess và bộ phim cùng tên của Stanley Kubrick. Hay Natural born killers của Oliver Stone. Con người, hơn mọi loài khác, được trang bị năng lực to lớn để làm điều thiện tột đỉnh cũng như làm điều ác tột đỉnh. Vấn đề là bạn sử dụng năng lực đó như một đứa trẻ, chỉ để thỏa mãn chính mình, hay như một người lớn có nhận thức về bản thân và ý thức trách nhiệm.

> “Việc của hắn (con người) là cố hết sức mình để tiến hóa, dù hắn gần như cầm chắc là sẽ chết trước khi tiến hóa đủ xa như hắn muốn hoặc như tiềm năng của hắn”. Tôi đã viết như vậy trong cuốn tiểu thuyết Life Navigator 25: Người tình của cả thế gian. Trong cuốn tiểu thuyết Nỗi buồn kháng cự của nhà văn kiệt xuất người Hungari Laszlo Krasznahorkai mà tôi ngưỡng mộ, một nhân vật của ông có nói, con người là một thử nghiệm thất bại của tạo hóa. Con người muốn tạo ra một tương lai vĩ đại. Cùng với cái tương lai lấp lánh ấy là quá nhiều hỗn độn và cái giá phải trả – sự tàn hại cho thế giới – vô cùng lớn. Xét toàn cục thế giới hiện đại, tôi không tin con người sẽ có thể tự cứu mình. Hiển nhiên, có những người đang thực sự chiến đấu để cứu loài người. Đáng tiếc rằng họ quá ít. Lực kháng cự của họ, kể cả khi họ hợp lại với nhau, là quá nhỏ bé.

> Tiêu chí cao nhất để phân định nghệ thuật đích thực và nghệ thuật thương mại là hàm lượng nhân tính bên trong nó. Một tác phẩm nghệ thuật đích thực thì sẽ khiến con người không thể không suy nghĩ, tự chất vấn những niềm tin của mình từ trước tới nay và không nhiều thì ít “trở thành một người khác”, với một sự đổi mới trong tư duy theo hướng tích cực. Đó là điểm cơ bản của nhân tính, cái nhân tính mà theo quy ước chúng ta hiểu là “thứ khiến con người cao hơn mọi loài”.

> Tôi không có con, nhưng nếu có, tôi sẽ dạy chúng lớn lên trở thành những người không coi rẻ sinh mạng của bất cứ loài nào khác vì lý do đơn giản rằng nó không thuộc loài người. Với tôi, đó là chỗ cao nhất mà con người tương lai phải đạt tới.

> Đức khiêm nhường ngày càng là một phẩm chất hiếm khi được những người làm cha mẹ truyền lại cho thế hệ trẻ. Bằng sự chiều chuộng quá đáng khiến đứa trẻ tự cho mình là trung tâm vũ trụ, các ông bố bà mẹ đã giết chết hạt mầm của sự khiêm nhường ở con người tương lai kia.

> Người trí thức hay người có năng lực tự nhận thức, chỉ có thể cứu vãn một phần nhỏ những gì anh ta muốn cứu.

> Ngoài viết, tôi mê âm nhạc, điện ảnh. Tôi yêu thiên nhiên. Tôi thích võ thuật dù bản thân tôi không biết võ. Nói chung, tôi tìm và thưởng thức cái đẹp trong mọi dạng thức của nó.

tran-tien-cao-dang-hinh-anh 2

> Tôi không bị ám ảnh về những vũ nữ flamenco, mà tôi say mê flamenco. Chất flamenco riết róng và quỷ dị là thứ mà tôi cảm thấy có ở bên trong mình. Tôi dám nói rằng hình như kiếp trước tôi là người miền Nam Tây Ban Nha. Flamenco: nghệ sĩ hát/đàn/múa như thể họ chết đi để rồi phục sinh sau mỗi lần diễn. Đó là một trong những phẩm chất làm nên tác phẩm lớn: mỗi lần anh viết là một lần anh tự hủy, chết rồi phục sinh.

> Phụ nữ thế nào là lý tưởng với tôi ư? Nàng đẹp, thông minh, tinh tế, mạnh mẽ, “đầy nhục cảm”, dịu dàng, vị tha. Xác suất rất cao là cả đời bạn không gặp nàng. Nhưng nàng có thật. Một điều kỳ diệu, có thể nói vậy. Điều quan trọng hơn thế là ta cầu chúc hạnh phúc và bình an cho cả những người phụ nữ chỉ gần với chỗ lý tưởng, những người chiếm số đông nữ giới. Và yêu họ chẳng khác gì họ là những phụ nữ lý tưởng, bởi vì chính họ, những phụ nữ “bất toàn” đó, mới là phần cơ bản của thực tại. Con người cần như vậy: luôn mong nhớ cái toàn hảo và luôn biết hòa hợp với cái bất toàn.

> Nàng thơ của tôi là Anastasiya Vertinskaya, Setsuko Hara, Thanh Nga.

> Tôi đánh giá cao người đàn ông có thể đi một cách tự nhiên, bình tâm, lâu dài, không hy vọng, bên một phụ nữ mà anh yêu say đắm nhưng cô ấy chỉ coi anh là bạn. Nếu anh sẵn sàng làm tất cả những gì có thể khi cô ấy cần, không mong được đền đáp – đó là một phương diện của khả năng vượt bản tính người, bởi hành động vị lợi là một bản tính tự nhiên của con người.

> Những gì có thật nhất là những gì ta không thấy được – ít nhất là không thể thấy bằng mắt thường. Vũ trụ sinh ra ta có vô số thứ ngoài khả năng nhận biết của ta. Đừng biến lý tính và tư duy khoa học thành thứ cầm tù mình. Mở rộng tâm trí, không phủ nhận những gì ta chưa biết. Ta cần phải lớn hơn công cụ của ta.

> Trên thế gian có rất ít thứ đáng cho ta cúi đầu. Trong số đó có cái đẹp thuần khiết và hành động vô ngã.

> Tôi kính trọng những người nhất tâm đi theo đường mình đã chọn kể cả khi con đường ấy không thể cho họ tiền bạc và quyền lực.

> Nếu tôi còn một tác phẩm sắp hoàn thành, tôi sẽ cố hoàn thành nó nếu biết ngày mai mình sẽ từ giã cuộc đời. Hoặc tôi sẽ dành ngày cuối của mình bên người thân yêu, con chó thân yêu, những cái cây thân yêu. Nghe những bản nhạc mà tôi từng gọi là “những bản nhạc để nghe lần cuối trước khi chết” . Nghe tiếng mưa, nếu có mưa. Phát hiện và ngắm những bông hoa mới nhú. Thật dễ chịu, có lẽ thật hạnh phúc nếu ta có thể biết ngày mai ta chết song hôm nay ta vẫn còn đủ sức để ít nhất có thể làm những việc đó. Ngày cuối ấy hẳn là một ngày mà tôi sống từng giây với sự thanh thản.

> Tôi viết là để tự tiến hóa, để tự định nghĩa mình. Tôi viết là để có tiếng nói của riêng tôi về cái đẹp và nỗi đau – của những thực thể, hữu sinh hay vô sinh, không tự nói hoặc không có cơ hội nói về cái đẹp và nỗi đau của mình.

tran-tien-cao-dang-hinh-anh 3

Nhà văn dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng hiện là biên tập viên, phụ trách dịch thuật của Nhã Nam, anh từng là dịch giả của những tiểu thuyết đồ sộ như Biên niên ký chim vặn dây cót… Mới đây, anh vừa cho ra mắt tiểu thuyết Life Navigator 25: Người tình của cả thế gian.

BÀI: NGUYỄN HẬU

ESQUIRE VIỆT NAM

Đừng bỏ qua:

Bình luận