Nạn rửa tiền ở thế giới nghệ thuật

Những bức tranh được mua đi bán lại một cách công khai chính là phương tiện để dân tội phạm trắng trợn rửa tiền ở thế giới nghệ thuật

rua-tien-o-the-gioi-nghe-thuat-hinh-anh

Nếu rửa tiền bằng những cách truyền thống như mở nhà hàng, bọn tội phạm phải đăng ký kinh doanh, cân đối sổ sách và phục vụ thực khách. Tất cả những dấu vết bằng giấy trắng mực đen đó sẽ biến mất nếu bọn chúng đem tiền mua một bức tranh, che chở bởi bức màn bí mật vốn luôn phủ lên thị trường nghệ thuật

Theo tờ vận đơn trên một kiện hàng chuyển từ Anh đến sân bay quốc tế Kennedy, Mỹ, có một bức tranh vô danh giá 100 đô-la Mỹ bên trong. Nhưng bức tranh này, do họa sỹ người Mỹ Jean-Michel Basquiat vẽ vào năm 1982 và được gọi là “Hannibal”, có giá trị thật là 8 triệu đô-la Mỹ. Việc chuyển lậu bức tranh vào Mỹ trong năm 2007 là một bước trong hệ thống rửa tiền của Edemar Cid Ferreira, cựu giám đốc ngân hàng Banco Santos của Brazil. Ông này đã biển thủ và rửa cả tỷ đô-la Mỹ bằng nhiều cách, trong đó có bộ sưu tập nghệ thuật hoành tráng 12.000 món.

rua-tien-o-the-gioi-nghe-thuat-hinh-anh 4

Vào năm 2004, đế chế tài chính của Ferreira, dựng nên bởi một phần bằng tiền tham ô, sụp đổ trong cái hố 1 tỷ đô-la Mỹ tiền nợ. Hai năm sau, một tòa án ở São Paulo, Brazil, tuyên án Ferreira 21 năm tù vì tội gian lận, trốn thuế và rửa tiền. Trước khi bị bắt, Ferreira đã tuồn số tác phẩm nghệ thuật trị giá hơn 30 triệu đô-la Mỹ ra khỏi Brazil. Theo hồ sơ tòa án, một công ty của Ferreira đã bỏ ra 1 triệu đô-la Mỹ để mua “Hannibal” vào năm 2004, sau đó cố bán lại để lấy 5 triệu đô-la. Tranh được gửi đến New York, Mỹ, vào năm 2007, qua tay bốn công ty vận tải ở hai quốc gia trước khi hạ cánh xuống sân bay John F. Kennedy. Nhưng rất tiếc, bức tranh đã được trả về cho Brazil vào tháng 6–2015, còn Ferreira thì vẫn đang ngồi tù.

Theo các cơ quan pháp luật tại nhiều quốc gia, “Hannibal” chỉ là một trong vô số các tác phẩm được dùng để giấu và chuyển giao tài sản bất hợp pháp của nạn rửa tiền ở thế giới nghệ thuật trên toàn cầu. Khi các thủ thuật rửa tiền truyền thống bị theo dõi sát sao hơn, bọn buôn lậu, buôn ma túy, buôn vũ khí… ngày càng có xu hướng quay sang thị trường nghệ thuật, vốn nổi tiếng là bí ẩn.

rua-tien-o-the-gioi-nghe-thuat-hinh-anh 3

Nghệ thuật có lẽ là ngành thích hợp nhất để rửa tiền, nơi hàng triệu đô-la được chi và thu trong bí mật, không người giám sát. Các cơ quan pháp luật và học giả đồng ý rằng, tiền bẩn trong nghệ thuật ngày càng nhiều và phổ biến, mặc dù không có số liệu thống kê cụ thể. Viện Basel Thụy Sỹ, nơi diễn ra những cuộc trưng bày nghệ thuật cao cấp nhất thế giới, đã cảnh báo về khối lượng lớn các giao dịch bất hợp pháp và đáng nghi liên quan đến nghệ thuật. Nhưng luật pháp còn lỏng lẻo và khó phối hợp liên quốc gia.

Rửa tiền là các giao dịch che đậy lợi nhuận bất chính. Thông thường, tiền bẩn được dùng để mua nhà hoặc trộn lẫn với các khoản thu nhập hợp pháp từ nhà hàng, quán bar… Nhưng hầu hết các ngành này đều được giám sát. Bất động sản cần ít nhất một cái tên. Công ty môi giới chứng khoán, sòng bạc, ngân hàng và Western Union phải báo cáo các hoạt động tài chính đáng ngờ cho cơ quan quản lý. Ngân hàng phải báo cáo các giao dịch tối thiểu 10.000 đô-la Mỹ.

Thị trường nghệ thuật thiếu những biện pháp bảo vệ này. Các bức tranh rất dễ cất giấu hoặc đưa qua biên giới; giá cả có thể lên hoặc xuống hàng triệu đô-la Mỹ trong khoảnh khắc; tên của người mua và người bán được bảo vệ nghiêm ngặt. Nhiều quốc gia đã tiến hành các bước chấn chỉnh tình trạng rửa tiền ở thế giới nghệ thuật. Từ tháng 2–2013, Ủy ban Châu Âu yêu cầu các phòng trưng bày báo cáo bất cứ ai trả hơn 7.500 euro tiền mặt. Tương tự, Mỹ yêu cầu báo cáo tất cả các giao dịch tiền mặt hơn 10.000 đô-la và cho phép công tố viên liên bang tịch thu tác phẩm nghệ thuật bị nghi ngờ liên quan đến tội phạm, ngay cả khi không có bản án hình sự.

rua-tien-o-the-gioi-nghe-thuat-hinh-anh 2

Nhưng đối với giới nghệ thuật, bí mật là một yếu tố quan trọng trong thị trường này. Hiệp hội Nhà buôn Nghệ thuật Mỹ cho rằng: “Rửa tiền không phải là một vấn đề toàn ngành và không liên quan đến chúng tôi”. Các cơ quan hành pháp không đồng ý với quan điểm này. Ở Newark, Mỹ, công tố viên liên bang đã thu giữ các bức ảnh có giá gần 16 triệu đô-la Mỹ, thuộc đường dây gian lận và rửa tiền của Philip Rivkin. Ông này đã mua 2.200 bức ảnh của các bậc thầy như Alfred Stieglitz, Edward Weston và Edward Steichen bằng 78 triệu đô-la Mỹ tiền lừa đảo. Rivkin đã nhận tội vào tháng 6-2015.

Tại New York, các nạn nhân trong đường dây gian lận và lừa đảo của luật sư (đã bị tước giấy phép hành nghề) Marc Dreier vẫn đang tranh chấp pháp lý 28 tác phẩm nghệ thuật mà Dreier đã mua bằng 700 triệu đô-la Mỹ đánh cắp từ các quỹ phòng hộ và nhà đầu tư.

BÀI: HUY ĐẶNG

ESQUIRE VIỆT NAM

Đừng bỏ qua:

Bình luận