Thành phố Hồ Chí Minh và khát vọng khởi nghiệp

Không nước nào muốn mãi tụt hậu, phải chờ đợi sự giúp đỡ để mang công mắc nợ và phụ thuộc ngoại bang nên khát vọng khởi nghiệp luôn là kỳ vọng nung nấu. Ở VN, thành phố HCM đang nằm trong lộ trình ước mơ ấy

khat-vong-khoi-nghiep-hinh-anh

Khát khao về một quốc gia khởi nghiệp tại Việt Nam đã nhen nhóm mạnh mẽ gần đây. Nhân tài và doanh nhân Việt luôn chờ đợi những hỗ trợ và chỉ đạo của lãnh đạo chính phủ về vấn đề này. Không ai muốn mãi tụt hậu và chờ đợi sự giúp đỡ từ bên ngoài để dẫn đến công nợ và phụ thuộc ngoại bang. Tân Bí thư Thành ủy TP. HCM vừa nhận nhiệm kỳ đã truyền cảm hứng lớn cho người dân bằng những hành động/chỉ đạo quyết liệt trên mọi mặt trận an sinh-xã hội. Chúng tôi thì lạc quan nhìn về tương lai khi ông Đinh La Thăng phát động TP. HCM phải trở thành thành phố khởi nghiệp, giành lại vị thế hàng đầu như đã từng.

Kinh nghiệm từ thế giới cho thấy để nền kinh tế phát triển mạnh, quốc gia cần đội ngũ doanh nghiệp tương đương trên 2% dân số. Theo tỷ lệ này, Việt Nam cần ít nhất 2 triệu doanh nghiệp hiệu quả, trong khi chúng ta mới chỉ có khoảng 400 nghìn doanh nghiệp đang hoạt động. Vì vậy, việc xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia khởi nghiệp là vấn đề sống còn. Tổng kết năm 2015 tại Alpha Books, cuốn sách bán chạy nhất năm là Quốc gia khởi nghiệp. Bên cạnh vài trăm ngàn cuốn đã bán cho Trung Nguyên để tặng cho thanh niên Việt Nam thì tại các nhà sách trên toàn quốc, hơn 30.000 cuốn đã được bán ra. Điều này khẳng định một xu hướng: khát vọng khởi nghiệp đang được toàn xã hội quan tâm. Đây cũng là một dấu hiệu hết sức tích cực cho kinh tế nước nhà.

Ước mơ đi cùng tiềm năng và hành động

TP. HCM là đầu tàu kinh tế của cả nước. Sẽ không có Việt Nam khởi nghiệp nếu TP. HCM không trở thành một thành phố khởi nghiệp. Thành phố cũng có những người lãnh đạo mới. Mong muốn mang lại luồng sinh khí mới, tạo ra những đóng góp thiết thực để phát triển thành phố là yêu cầu và cũng là mong mỏi của người dân.

Các lợi thế trên đây là những điều kiện khá lý tưởng để các doanh nghiệp khởi nghiệp, sáng tạo và đưa ra thị trường các sản phẩm khác biệt của mình, đồng thời, chấp nhận thử thách, đương đầu với sự cạnh tranh khốc liệt đến từ môi trường kinh doanh. Nhưng điều quan trọng là từ TP. HCM, nhiều chủ trương, chính sách đột phá đã được thực hiện và mang lại nhiều lợi ích dài hạn cho thành phố, do vậy, chủ trương Thành phố khởi nghiệp sẽ tạo nên sự đột phá lớn cho một giai đoạn mới của kinh tế cả nước – giai đoạn hội nhập.

khat-vong-khoi-nghiep-hinh-anh 2

Tháo bỏ rào cản để cất cánh

Ngày đầu năm mới 2016, lãnh đạo TP. HCM có buổi gặp gỡ doanh nhân. Bên cạnh những khó khăn cụ thể mà doanh nhân đang gặp phải và cần hỗ trợ thì Hội Doanh nhân trẻ TP. HCM mạnh dạn nêu lên ý tưởng: Xây dựng TP. HCM trở thành một thành phố khởi nghiệp cho thanh niên. Bí thư Thành ủy TP. HCM Đinh La Thăng đã đánh giá cao đề xuất này. Một cuộc gặp thân mật sau đó với lãnh đạo Hội Doanh nhân trẻ cùng các doanh nhân thành đạt, Bí thư Thành ủy đã chia sẻ tâm huyết về việc làm thế nào để khôi phục lại vị trí của TP. HCM trên bản đồ thế giới và tất yếu cần có một nền kinh tế phát triển, năng động. Tạo điều kiện thuận lợi cho thanh niên khởi nghiệp là một lựa chọn đúng.

Một chiều muộn tại UBND TP. HCM, Chủ tịch Thành phố, ông Nguyễn Thành Phong và Giám đốc Sở Kế hoạch Đầu tư – ông Sử Ngọc Anh đã dành hơn hai giờ để trao đổi với Thường trực Hội Doanh nhân trẻ về các vấn đề xoay quanh chuyện khởi nghiệp. Một tư tưởng nhất quán là tinh thần khởi nghiệp không chỉ dừng ở những bạn trẻ đang chập chững vào đời và thành lập công ty mà những doanh nghiệp đang tồn tại, thậm chí đã có vị trí vững chắc trên thị trường cũng cần phải có. Tinh thần khởi nghiệp sẽ giúp cho doanh nghiệp luôn đổi mới, sáng tạo và vươn đến những tầm cao mới. Lãnh đạo thành phố cũng nhìn nhận sẽ phải đào tạo tinh thần khởi nghiệp cho đội ngũ công chức có liên quan để họ thấu hiểu, đồng cảm và hỗ trợ thiết thực cho doanh nhân.

Trong cuộc họp này, tôi cũng đã đề nghị, nên đưa môn học “ Kinh doanh cơ bản” vào chương trình đào tạo từ lớp 6. Học sinh Việt Nam nên được làm quen với các khái niệm kinh doanh cơ bản từ nhỏ và điều này sẽ giúp hình thành tư duy kinh doanh trong thế hệ trẻ. Vấn đề quan trọng là giúp các em hiểu đúng về đồng tiền, làm chủ nó để xây dựng giá trị cho bản thân, đất nước chứ không phải chạy theo đồng tiền, theo vật chất một cách mù quáng khi lớn lên. Chủ tịch Thành phố đã ghi nhận và hứa sẽ có kiến nghị với Quốc hội.

Tôi gặp một ông anh đã khởi nghiệp nhiều lần và thất bại không ít. Anh cười và nói rằng, hỗ trợ khởi nghiệp phải từ những việc làm nhỏ nhất. Cụ thể, hãy giúp đỡ những “kẻ khởi nghiệp khù khờ” bằng việc đơn giản hóa các thủ tục, đơn giản hóa các loại giấy phép. Hãy chỉ bảo tận tình doanh nhân khởi nghiệp bằng các khóa đào tạo về luật thay vì “đòn roi” với những biên bản phạt hành chính với số tiền “cắt cổ”. Hãy tạo điều kiện cho doanh nghiệp khởi nghiệp tồn tại đã, sau khi “có lông có cánh” thì thư thư mà “vặt lông” hợp lý. Với tôi, đây là những lời tâm huyết, đơn giản nhưng cần thực hiện sớm.

Hai tuần sau cuộc họp đầu năm, Bí thư Thành ủy đã chỉ đạo: Thành Đoàn cần thể hiện vai trò tiên phong và xem năm 2016 là năm thành phố tập trung cho khởi nghiệp. Tôi cảm nhận được sự quan tâm và chỉ đạo quyết liệt của đồng chí Bí thư Thành ủy. Đã có những thay đổi ban đầu theo chiều hướng tích cực tại thành phố. Các cuộc họp mặt giữa lãnh đạo thành phố với doanh nhân đã thẳng thắn và hiệu quả hơn rất nhiều. Tinh thần phục vụ của công chức được đồng chí Bí thư Thành ủy nhấn mạnh và đề cập nhiều lần. Doanh nhân có niềm tin ngày càng lớn vào đội ngũ lãnh đạo mới của TP.HCM.

Tiếp theo sự chỉ đạo rốt ráo của Bí thư Thành ủy, vào một ngày cuối tháng 3/2016, Thành Đoàn – Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam – Hội Sinh viên Việt Nam – Hội Doanh nhân trẻ Thành phố đã tổ chức buổi lễ công bố TP.HCM trở thành “Thành phố khởi nghiệp cho giới trẻ”. Mục tiêu hướng đến là giới trẻ được phát huy sức sáng tạo, được đề xuất những ý tưởng của mình một cách cởi mở với cộng đồng. Thành phố cũng là nơi mà người trẻ được tạo điều kiện tốt nhất để cống hiến, hiện thực hóa ý tưởng. Ở đây có các nền tảng từ cơ chế cho đến nguồn lực đều cộng hưởng và tạo điều kiện thuận lợi để người trẻ biến những điều “không thể thành có thể” để đóng góp cho sự phát triển kinh tế địa phương.

“Thành phố khởi nghiệp cho giới trẻ” cũng là nơi mà mỗi người dân háo hức và khao khát đón nhận sự đổi mới, nơi mà mỗi người dân đều có tinh thần khởi nghiệp và tái khởi nghiệp liên tục. Điều đó không chỉ có ở cộng đồng doanh nhân mà tinh thần khởi nghiệp đó phải lan tỏa trong hành động của tất cả người dân, tất cả lĩnh vực, ngành nghề. TP. HCM sẽ là thành phố mà mỗi người trẻ đều muốn hướng đến và thử sức với những mô hình kinh doanh mới, nơi bảo chứng cho tính khả thi trong mỗi sản phẩm, dịch vụ hay mô hình khởi nghiệp. Nơi không có văn hóa “xa lánh, sợ hãi sự thất bại” mà chỉ có văn hóa “dám làm, dám thất bại và dám thành công”.

khat-vong-khoi-nghiep-hinh-anh 3

Cần có một “hệ sinh thái khởi nghiệp” lành mạnh

Để có thể trở thành một điểm đến sôi động, hấp dẫn cho giới trẻ khởi nghiệp thật sự, TP. HCM cần xây dựng “hệ sinh thái khởi nghiệp” lành mạnh. Thông thường hệ sinh thái khởi nghiệp bao gồm các thành tố: Chính phủ, chính quyền địa phương, doanh nhân khởi nghiệp, nhà đầu tư, người đỡ đầu cho các dự án khởi nghiệp, nhà cung cấp dịch vụ, các công ty lớn, các trường đại học, các hiệp hội doanh nghiệp… Việc xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp một cách hoàn chỉnh là một trong những nhân tố quyết định để tạo đà, tạo môi trường cho cộng đồng mang khát vọng khởi nghiệp của Việt Nam phát triển.

Đồng thời, TP. HCM cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như:

> Các chính sách ưu đãi cho đơn vị hoạt động trong các lĩnh vực hỗ trợ cộng đồng khởi nghiệp, doanh nghiệp khởi nghiệp; hỗ trợ cơ sở vật chất hình thành các văn phòng làm việc chung cho khởi nghiệp; tham mưu tổ chức đối thoại thường niên giữa lãnh đạo thành phố với giới trẻ khởi nghiệp cũng như tăng cường kết nối để bảo trợ cho những giải thưởng khởi nghiệp cho giới trẻ.

> Thành phố nên khuyến khích môi trường khởi nghiệp sôi nổi hơn thông qua việc nghiên cứu chính sách thuế dành cho doanh nghiệp tư nhân mới hình thành trong khoảng thời gian từ 1-3 năm đầu tiên. Tùy vào điều kiện cụ thể dành cho từng đối tượng doanh nghiệp, lĩnh vực kinh doanh mà Thành phố ưu tiên phát triển, các doanh nghiệp khởi nghiệp với các nhà sáng lập có thể nhận được chính sách ưu tiên về thuế thu nhập doanh nghiệp trong khoảng thời gian từ một đến ba năm đầu.

> Đẩy mạnh hoạt động truyền thông, tài trợ trực tiếp cho các hoạt động sự kiện dành cho giới khởi nghiệp. Kết nối chặt chẽ với “Quỹ Sáng tạo và Khởi nghiệp” của Hội Doanh nhân trẻ thành phố để khuyến khích đổi mới công nghệ, quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh… của các doanh nghiệp trẻ. Phát triển mô hình khởi nghiệp, tập trung vào các giải pháp mở rộng quy mô nguồn “Quỹ Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp” từ 30 tỷ lên hàng trăm tỷ đồng; hình thành “Quỹ Đầu tư khởi nghiệp và sáng tạo TP. HCM” trên cơ sở hợp tác giữa Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP. HCM với Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP. HCM; mở rộng “Sàn giao dịch ý tưởng kinh doanh” và tổ chức “Sàn đầu tư khởi nghiệp” thường niên.

> Tăng cường năng lực hội nhập cho doanh nghiệp khởi nghiệp. Cụ thể là thiết lập tài trợ một phần hoặc toàn phần cho các doanh nghiệp khởi nghiệp tiềm năng, đoạt giải từ các cuộc thi khởi nghiệp tại thành phố tham gia các hội nghị về khởi nghiệp, các cuộc thi khởi nghiệp ở tầm khu vực và thế giới; tham mưu cho thành phố các chính sách thuận lợi để kêu gọi các nhà khởi nghiệp quốc tế cùng tham gia phát triển sản phẩm với đội ngũ doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam.

Liệu kỳ vọng ấy có đủ yếu tố để thành hiện thực?

Năm 2014, CNN bình chọn TP. HCM đứng đầu danh sách thành phố mới nổi tốt nhất để khởi nghiệp, bởi tính sáng tạo, cởi mở và chấp nhận sự thay đổi của người dân TP.HCM. Thành phố có nhiều cơ sở nền tảng để hoàn thành định vị chiến lược này:

> Một là, TP. HCM luôn được xem là nơi có hoạt động kinh tế năng động nhất, đi đầu trong cả nước về tốc độ tăng trưởng kinh tế, là nơi tập trung nhiều doanh nghiệp mạnh, năng động và sáng tạo nhất trên cả nước.

> Hai là, xét trên khía cạnh thị trường, TP. HCM là một thị trường đủ lớn cũng như đủ độ thách thức để tạo động lực chinh phục cho các nhà khởi nghiệp. Ở một khía cạnh khác, người tiêu dùng ở TP. HCM có tâm lý người tiêu dùng cởi mở, thích thay đổi, sẵn sàng chấp nhận cái mới.

> Ba là, xét về chất lượng nguồn nhân lực thì TP. HCM là nơi tập trung nhiều trường đại học lớn với nguồn nhân lực trẻ được đào tạo bài bản. Bên cạnh đó, thành phố cũng là nơi thu hút nguồn nhân lực có chất lượng cao từ nhiều địa phương khác trong cả nước. Nguồn nhân lực này có thể đóng nhiều vai trò trong một hệ sinh thái khởi nghiệp: nhà sáng lập doanh nghiệp, nhân viên làm việc cho các công ty khởi nghiệp, nhà nghiên cứu, nhà đầu tư… Một sự thật là, TP.HCM là thành phố luôn đón nhận làn sóng nhập cư và nguồn nhân lực “nhập cư” đã đóng góp một phần rất quan trọng vào sự phát triển của thành phố. Một vài nghiên cứu cho thấy, những nơi có tính đa dạng về dân cư luôn là những vùng đất tạo ra nhiều kỳ tích bởi tính tương hỗ qua lại của các đặc tính vùng miền.

> Bốn là, TP. HCM cũng là nơi thu hút nhiều nguồn đầu tư, nơi tập trung của các mô hình kinh doanh mới, nơi mà các hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế dễ dàng được thực hiện bởi điều kiện cơ sở vật chất, giao thông…

khat-vong-khoi-nghiep-hinh-anh 5

Những thành phố khởi nghiệp tốt nhất châu Á

Công ty nghiên cứu Compass tại San Francisco, Mỹ, đã công bố báo cáo xếp loại top 20 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, dựa trên kinh nghiệm khởi nghiệp, số lượng các cuộc thoái vốn thành công, giá trị đầu tư mạo hiểm nhận được, tầm với thị trường và nguồn nhân lực. Dưới đây là 4 thành phố châu á được xếp hạng cao nhất trong danh sách trên:

Singapore: Được đánh giá là hệ sinh thái khởi nghiệp tốt nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Hiện quốc gia này có khoảng 3.600 startup đang hoạt động, trong đó lĩnh vực phát triển nhất là thương mại điện tử, game và truyền thông xã hội.

Bangalore: Với 4.900 startup đang hoạt động và 2,3 tỉ USD giá trị đầu tư mạo hiểm, Bangalore của Ấn Độ là địa điểm kinh doanh tốt thứ hai ở châu Á. Bangalore có mật độ dân cư, kỹ sư, nhà đầu tư cao hơn cả thung lũng Silicon.

Hồng Kông: Với khoảng 2.000 startup, sự hỗ trợ từ các vườn ươm khởi nghiệp lớn như Công viên Khoa học và Công nghệ Hồng Kông hay Cyberport (khu vực tập trung cộng đồng phát triển công nghệ thông tin sở hữu và quản lý bởi chính quyền Hồng Kông) đã mang lại lợi thế cạnh tranh đáng kể cho các doanh nghiệp ở đây.

Kuala Lumpur: Sự gần gũi về mặt địa lý với các thị trường Đông Nam Á khiến Kuala Lumpur trở thành một điểm hẹn khởi nghiệp hấp dẫn. Nơi này cũng có một chính quyền đặc biệt ủng hộ khởi nghiệp. Chẳng hạn, vào năm 2013, thủ tướng Najib Razak của nước này đã lập nên MaGIC, một trong những quỹ tăng tốc khởi nghiệp lớn nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

BÀI: Tiến sỹ NGUYỄN TUẤN QUỲNH

ESQUIRE VIỆT NAM

Đừng bỏ qua:

Bình luận